Przejdź do treści głównej
Finanse

Jak oszczędzać, gdy nie ma z czego: sposoby na ciasny budżet

4.9 / 5
(782 ocen)
Słoik z monetami na kuchennym stole w skromnym mieszkaniu
Czas czytania: 6 min

Najważniejsze

Przy ciasnym budżecie oszczędza się małą, stałą kwotą, na start 1-5% dochodu, przelewaną zaraz po wypłacie. Odkładanie tego, co zostanie na koniec miesiąca, zwykle kończy się zerem. Pieniądze na przelew znajdziesz w wydatkach zmiennych: w jedzeniu, abonamentach, drobnych zakupach i dojazdach. Jeśli jednak dochód nie pokrywa czynszu, rachunków i jedzenia, samo cięcie wydatków nie wystarczy. Wtedy najpierw trzeba podnieść dochód albo poszukać pomocy, a oszczędzanie przychodzi później.

Od czego zacząć, gdy po opłatach nic nie zostaje?

Zacznij od spisania wszystkich wydatków z jednego miesiąca. Rezerwy ukrywają się w wydatkach zmiennych, których zwykle nikt nie liczy.

  1. Zbierz wyciąg z konta i paragony za ostatni miesiąc.
  2. Podziel wydatki na stałe (czynsz, media, raty, abonamenty) i zmienne (jedzenie, drobne zakupy, dojazdy, rozrywka).
  3. Zaznacz w zmiennych to, z czego możesz zrezygnować albo co da się zmniejszyć.
  4. Ustal kwotę startową i datę przelewu, najlepiej dzień wypłaty.

Taka kolejność odpowiada etapom budżetu domowego: analiza dochodów i wydatków z rachunków, budżet miesięczny, a przy niewystarczających dochodach plan oszczędnościowy. Pełny podział wydatków rozpisuje plan budżetu domowego krok po kroku.

Ile odkładać, gdy zarabiasz mało?

Na start 1-5% dochodu netto, stałym przelewem w dniu wypłaty. Regularność ma większe znaczenie niż kwota.

Przykładowe kwoty dla dochodu netto 3000 zł:

Odkładane Miesięcznie Rocznie
1% 30 zł 360 zł
3% 90 zł 1080 zł
5% 150 zł 1800 zł

Popularna zasada 50/30/20 zakłada, że potrzeby mieszczą się w połowie pensji, a oszczędności to jedna piąta dochodu. Przy ciasnym budżecie tak nie jest, dlatego 20% to cel na później, a nie punkt startu.

Tak samo jest z odkładaniem 1000 zł miesięcznie. To realne dopiero po podwyżce albo spłacie raty. Ile taka rata naprawdę kosztuje, pokazuje wyliczenie raty i całkowitego kosztu kredytu gotówkowego.

Skalę startu pokazuje przykład z bloga finansowego: autor zaczynał od pensji 1200 zł i odkładał z niej co najmniej 5%. Pomaga też konkretny cel, bo zebranie 2000 zł w 14 miesięcy to ok. 143 zł miesięcznie. Wolę małą kwotę co miesiąc przez rok niż większą raz i nigdy więcej.

Gdzie szukać pieniędzy w codziennych wydatkach?

Największe rezerwy są w jedzeniu, abonamentach i drobnych codziennych zakupach, mniejsze w dojazdach i czasie wolnym.

1. Jedzenie: lista, jadłospis, resztki

Jadłospis na tydzień i lista zakupów ograniczają zakupy impulsywne oraz marnowanie jedzenia. Gotowanie w domu zamiast jedzenia na mieście daje nawet kilkaset złotych miesięcznie (dane Santander Consumer). Babcina zasada tłumaczy to prosto: w cenie dania na mieście płacisz za pracę obsługi i wynajem lokalu.

  • Ułóż jadłospis na tydzień.
  • Pisz listę i rób zakupy po posiłku, nie na głodnego.
  • Gotuj z resztek.
  • Kupuj przecenione produkty z krótkim terminem tylko wtedy, gdy zjesz je tego samego dnia.

2. Abonamenty i rachunki

Przejrzyj stałe opłaty raz w roku. Zrezygnuj z tych, których nie używasz, zadzwoń na infolinię operatora po tańszy pakiet i sprawdź, czy bank nie oferuje konta bez opłat. W domu gaś światło i odłączaj nieużywane urządzenia.

Do przejrzenia:

  • telefon i internet,
  • telewizja,
  • serwisy streamingowe,
  • siłownia,
  • opłata za konto.

3. Drobne codzienne zakupy

Małe wydatki powtarzane codziennie sumują się do dużych kwot rocznych. Opisuje to „efekt latte”, termin spopularyzowany przez Davida Bacha, autora poradników finansowych. Kawa na wynos za ok. 10 zł kupowana przez 5 dni w tygodniu to 50 zł tygodniowo, a przy czterech tygodniach w miesiącu ok. 2400 zł rocznie. To rachunek przykładowy, nie aktualna cena, ale pokazuje, że liczy się częstotliwość, nie pojedynczy zakup.

4. Dojazdy

Auto do pracy w centrum miasta to paliwo i parking. Mieszkańcy Katowic mogą porównać własne miesięczne koszty z biletem okresowym komunikacji miejskiej, rowerem albo wspólnym dojazdem z kolegami z pracy. Wynik zależy od trasy, więc policz go dla siebie.

5. Czas wolny bez biletów

W mieście jest dużo darmowej rekreacji: w promieniu 3 km od centrum Katowic OpenStreetMap notuje 60 placów zabaw oraz 20 parków i skwerów, między innymi Park Zadole. Weekendowe wyjście z dziećmi nie musi kosztować. Książki i prasę możesz wypożyczać w bibliotece publicznej zamiast kupować.

Jak nie wydać tego, co odłożysz?

Oddziel oszczędności od konta na codzienne wydatki i dodaj sobie chwilę namysłu przed zakupem. Moje kryterium jest proste: przelew w dniu wypłaty wygrywa z silną wolą.

  • Ustaw zlecenie stałe na osobne konto albo subkonto (tzw. skarbonkę w banku) w dniu wypłaty. Subkonta pozwalają rozdzielić pieniądze na różne cele.
  • Przelewaj różnicę między ceną regularną a promocyjną od razu na konto oszczędnościowe.
  • Wrzucaj do słoika 5 zł za każdy zakup spoza listy.
  • Odczekaj 30 dni przed większym zakupem i oceń, czy rzecz nadal jest potrzebna (metoda 30 dni).
  • Zapytaj przy kasie: „Czy kupuję to z potrzeby, czy z napięcia?”. Część zakupów wynika ze zmęczenia i chęci szybkiej ulgi, nie z realnej potrzeby. Odpowiedź zajmuje pięć sekund i nie wymaga zakazów.

Jakie błędy przekreślają oszczędzanie przy małych zarobkach?

Najczęściej plan psuje odkładanie z resztek i zbyt ambitny start.

  1. Odkładanie tego, co zostanie na koniec miesiąca. Z resztek zwykle nie zostaje nic.
  2. Zbyt ambitny cel od pierwszego miesiąca. Cel 20% z zasady 50/30/20 bywa porzucany po kilku tygodniach.
  3. Zapasy z promocji ponad potrzebę. Sens mają tylko rzeczy stale używane, z długim terminem przydatności.
  4. Brak pieniędzy na wydatki okresowe. Wyprawka szkolna, święta, ubrania czy awaria sprzętu AGD co kilka miesięcy zjadają oszczędności, jeśli nie zostały uwzględnione w rocznym planie wydatków.

Co zrobić, gdy cięcie wydatków nie wystarcza?

Gdy po spisaniu wydatków dochód nadal nie pokrywa czynszu, rachunków i jedzenia, potrzebujesz większego dochodu albo pomocy, a nie kolejnych cięć. Są dwa kierunki:

  • dodatkowy dochód: sprzedaż nieużywanych rzeczy (jednorazowy zastrzyk gotówki) oraz płatne wykorzystanie własnych umiejętności,
  • wsparcie: w Katowicach sprawy pomocy społecznej prowadzi Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej (MOPS), gdzie możesz zapytać o przysługujące świadczenia.

Nie zaciągaj pożyczek na bieżące opłaty. Przesuwają problem w czasie i dokładają odsetki.

Czy oszczędzanie przy niskich dochodach się opłaca?

Tak, bo nawet mała poduszka finansowa (fundusz awaryjny) pokrywa nagły wydatek, na przykład wizytę u lekarza albo naprawę pralki, bez pożyczki. Docelowo poradniki, między innymi kobieta.onet.pl, wskazują równowartość co najmniej trzech miesięcznych pensji. Pierwszy cel jest jednak skromniejszy: kilkaset złotych.

Zdjęcie: Bazyli Bąk

Bazyli Bąk

Autor serwisu

Relacjonuje codzienne sprawy Katowic, zwłaszcza komunikację, inwestycje i interwencje mieszkańców. Lubi pracę w terenie i szybkie notatki, które później rozwija w krótkie, uporządkowane wejścia informacyjne.